یأس در هندسهٔ معرفتی قرآن، انحراف از شاهراه توحید و انکار صریح ربوبیت عامهٔ حق است. پروردگار در سوره زمر با ندایی لبریز از شفقت و اقتدار، بنیاد یأس را درهم میشکند:
«قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا»
علامه طباطبایی در المیزان ذیل این آیه تبیین میکند که انتساب انسان به پروردگار با تعبیر «يَا عِبَادِي»، نشانهٔ پیوند ذاتی و ناگسستنی مخلوق با رحمت بیپایان خالق است. حتی آنکس که بار سنگین اسراف و تباهی بر دوش دارد، از قلمرو ربوبیت الهی بیرون نرفته است تا راه نجات به روی او بسته بماند. قنوط و ناامیدی در این دیدگاه، بستن چشم بر غفران فراگیری است که همهٔ کاستیها را درمینوردد.
منطق وحی نشان میدهد گرههای کور مادی و سختیهای میدان، هرگز توان ایستادگی در برابر اراده و رحمت واسعهٔ پروردگار را ندارند. چنانکه در سوره حجر تصریح میشود: «وَمَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ»، یأس، صفت گمراهانی است که قدرت کارساز خدا را فراموش کردهاند. در کلام امیرالمؤمنین علی علیهالسلام نیز ناامیدی کشندهترین آفت روان و عمل آدمی است؛ زیرا فرد مأیوس، بنبستهای اعتباری دنیا را باور کرده و از مجاهدت بازمیماند. مؤمن با تمسک به این منشور وحیانی، در کشاکش ابتلائات، چشم از افق نصرت برنمیدارد و مسیر گشایشهای الهی را در دل دشواریها هموار میسازد.
از اینرو، ذبح ناامیدی تنها یک پند اخلاقی نیست بلکه زنده نگهداشتن گوهر ایمان و مقتضای حقیقی توکل است. انسانی که دست کارگشای حق را بر فراز تمام محاسبات میبیند، هرگز در تنگنای موانع متوقف نمیشود. او در میان تلاطم روزگار، با دلی آرام و گامی استوار پیش میرود چراکه میداند با تکیه بر رحمت پروردگار، هیچ ظلمتی توان ایستادگی در برابر نور حق را ندارد و هیچ بنبستی در برابر اراده و رحمت واسعهٔ خدا دوام نخواهد آورد.
#امید
جهان، بوم نقاشی خداوند است و هستی با قلم حکمت نقش میبندد. هر حادثه، رنگی است بر این صفحه. تلخیها سایههایی برای عمق بخشیدن به تصویرند و شیرینیها، نوری که به سراسر طرح جان میبخشند.
ما در میانه این اثر بزرگ، فقط تماشاگر نیستیم بلکه نقشی زندهایم که با نیروی اراده رنگ میپذیرد. باور به مهارت و حکمت نقاش، امید را در جان استوار میسازد؛ امیدی راستین که تکیهگاه گامهاست و افق پیشرو را روشن میکند.
در این نقاشی بزرگ، هیچ خطی بیهدف نیست، آزمونها و تندبادها به صحنه عمق میبخشند تا شکوه ایستادگی انسان آشکار شود.
این اطمینان، سرچشمه حرکت و بالندگی است. خاک ایران، بخشی از پهنه اصلی این نقشآفرینی تاریخی است و شکوفایی این سرزمین با تکیه بر همت و ظرفیتهای ناپیدا، رنگ اختصاصی ماست که بر این اثر ماندگار مینشیند.
پذیرش این باور، اضطراب را فرو مینشاند و اراده را استوار میسازد. کسی که به تدبیر پروردگار اعتماد دارد، در عمق تیرگیها نیز درخشش آینده را میبیند. این حقیقت قدرت ایستادن و هنر دیدن سپیده در دل سیاهترین نقطه بوم است.
#امید